Okres letni kojarzy się powszechnie z czasem odpoczynku, wyższym poziomem energii i beztroską. Zarówno podczas pracy terapeutycznej, jak i w literaturze naukowej mówi się jednak o zjawisku określanym potocznie jako summertime sadness. Badania potwierdzają występowanie letniej odmiany sezonowego zaburzenia afektywnego (Summer SAD). Wysokie temperatury, nadmierne nasłonecznienie oraz zaburzenia rytmu dobowego wywołane długimi dniami wpływają na poziom melatoniny i serotoniny w mózgu.

Organizm reaguje na trudne warunki atmosferyczne podwyższonym poziomem kortyzolu. Osoby doświadczające tego stanu zgłaszają spadek apetytu, bezsenność, przewlekły niepokój oraz trudności w regeneracji. Presja społeczna, nakazująca czerpanie radości z wakacji, dodatkowo pogłębia subiektywne poczucie izolacji.

Pustka egzystencjalna i nerwica urlopowa według Viktora Frankla

Twórca logoterapii, Viktor Frankl, zwrócił uwagę na zjawisko określane jako nerwica niedzielna oraz nerwica urlopowa. W codziennym biegu obowiązki zawodowe wypełniają czas, przesłaniając pytania o sens własnego działania. Gdy nadchodzi moment zwolnienia tempa wówczas na powierzchnię wydostaje się poczucie braku celu i sensu w życiu.

Przerwa wakacyjna stawia nas przed wyzwaniem konfrontacji z własną egzystencją. Brak narzuconych z zewnątrz zadań odsłania przestrzeń, w której pojawiają się pytania o wartości, wybory życiowe i kierunek dalszego rozwoju. Reakcją na ten stan bywa lęk, apatia lub poczucie głębokiego osamotnienia.

Wymiar noo-psycho-somatyczny: wzajemne oddziaływanie ducha, psychiki i ciała

Noo-psycho-somatyka bada spójność między duchowym wymiarem człowieka (sferą noetyczną), jego emocjami oraz reakcjami ciała. Gdy w wymiarze neotycznym (duchowym) doświadczamy kryzysu wartości, nasza psychika reaguje lękiem i obniżonym nastrojem.

Objawy bardzo szybko można również zaobserwować w ciele. Należą do nich napięciowe bóle głowy, dolegliwości ze strony układu pokarmowego czy przewlekłe zmęczenie mimo braku wysiłku fizycznego. Ciało staje się rezonatorem duchowego niepokoju. Odzyskanie równowagi wymaga harmonijnego zaopiekowania się wszystkimi wymiarami naszego funkcjonowania.

Teologiczne tło wakacyjnego smutku - intuicja acedii

Tradycja duchowa od wieków opisuje stan duchowej oschłości, który pojawia się w momencie szczytowym dnia lub roku. Ewagriusz z Pontu pisał o demonie południa, czyli acedii. Jest to stan zniechęcenia, obojętności i duchowego wyczerpania, który dotyka człowieka dokładnie wtedy, gdy słońce świeci najmocniej.

Święty Tomasz z Akwinu definiował acedię jako smutek z powodu dobra duchowego. W kontekście współczesnym acedia objawia się jako niemożność zachwytu życiem, mimo sprzyjających okoliczności zewnętrznych. Ujęcie teologiczne pokazuje, że letni spadek nastroju posiada głębokie korzenie w ludzkiej tęsknocie za pełnią i wartościami wiecznymi.

Jak krok po kroku odzyskiwać poczucie sensu latem?

Przeżywanie trudnych emocji w okresie wakacyjnym wymaga zmiany podejmowanego nastawienia. Pierwszym krokiem jest rezygnacja z przymusu odczuwania sztucznego entuzjazmu. Przyzwolenie na własny smutek obniża napięcie emocjonalne.

Warto przeznaczyć ten czas na refleksję nad własnymi wartościami. Logoterapia wskazuje, że sens można odnaleźć w trzech obszarach: poprzez twórcze działanie, poprzez doświadczanie piękna i relacji z drugim człowiekiem, a także poprzez postawę przyjmowaną wobec nieuniknionego cierpienia.

Bezpłatna konsultacja online - jak wygląda pierwszy krok?

Osoby zmagające się z poczuciem pustki lub spadkiem nastroju mogą skorzystać ze wsparcia oferowanego przez nasze centrum. Pierwszym krokiem może być umówienie się na bezpłatną konsultację online, podczas której specjalista pomaga rozpoznać charakter trudności i dobrać odpowiedniego terapeutę.

Podczas tego spotkania możesz liczyć na wspólną analizę obecnej sytuacji życiowej, krótkie omówienie objawów i dobór dalszej formy pomocy. W trybie zdalnym, bez wychodzenia z domu, uzyskują Państwo bezpieczną przestrzeń do rozmowy.

Zapraszamy do umówienia wizyty u naszej terapeutki: Paulina Racławska-Kopiec - psychoterapia i logoterapia.

FAQ - Najczęściej zadawane pytania - summertime SAD

Czy summertime sadness to jednostka chorobowa?

Pojęcie to opisuje zespół objawów związanych z letnią odmianą sezonowego zaburzenia afektywnego. Choć używa się go często w języku potocznym, w klasyfikacji medycznej odpowiada depresji sezonowej o wzorcu letnim.

Jak logoterapia pomaga w opanowaniu letniej depresji?

Logoterapia skupia się na odnajdywaniu indywidualnego sensu życia. Pomaga przekształcić stan egzystencjalnej pustki w okazję do głębszego poznania własnych wartości i potrzeb.

Jak odróżnić zwykłe zmęczenie upałami od pustki egzystencjalnej?

Zmęczenie fizyczne mija po odpoczynku i nawodnieniu organizmu. Pustka egzystencjalna utrzymuje się niezależnie od stanu fizycznego, objawiając się brakiem satysfakcji, poczuciem bezsensu oraz brakiem motywacji do działania.

Źródła naukowe

• Frankl, V. E. (1984). Man’s search for meaning. Washington Square Press.

• Längle, A. (2003). Burnout - Existential analysis and logotherapy approach. European Psychotherapy, 4(1), 107-118.

• Wehr, T. A., Sack, D. A., & Rosenthal, N. E. (1987). Seasonal affective disorder with summer depression. American Journal of Psychiatry, 144(12), 1602-1603.