Pojawiasz się na spotkaniach terapeutycznych, płacisz niemałe pieniądze, a masz wrażenie, że to nic nie daje. I narasta w Tobie frustracja, co tylko powoduje, że zaczynasz wątpić w słuszność swojej decyzji o podjęciu psychoterapii. Jeśli utożsamiasz się z tymi twierdzeniami, to zanim podejmiesz jakiekolwiek pochopne decyzje, przeczytaj ten tekst i dowiedz się, jakie są pierwsze sygnały tego, że terapia zaczyna działać.

Zaczynasz otwierać się przed psychoterapeutą

Jednym z pierwszych sygnałów tego, że proces zmian zaczyna iść w dobrym kierunku, jest rosnące zaufanie do specjalisty. To całkowicie normalne, że zbudowanie relacji wymaga czasu i że na początku niektóre wątki zachowujemy wyłącznie dla siebie. W momencie, w którym czujesz coraz większą gotowość do ujawniania informacji o sobie, można mówić o rosnącym zaufaniu.

W tym kontekście wskaźnikiem zmiany może być również zdolność do niezgodzenia się z terapeutą, wyrażenia swojego zdania czy coraz swobodniejsze okazywanie emocji. Nie bez znaczenia jest też poczucie autentyczności psychologa czy psychoterapeuty – że „to jest żywy człowiek", a nie ktoś schowany za technikami.

Badania nad tzw. przymierzem terapeutycznym (working alliance) pokazują, że jakość relacji między klientem a terapeutą jest jednym z najważniejszych czynników związanych z powodzeniem terapii – niezależnie od nurtu, technik i rodzaju trudności. Meta-analiza obejmująca badania na próbach ponad 6000 pacjentów wskazuje, że silna relacja terapeutyczna stanowi umiarkowanie silny predyktor wyników leczenia. Innymi słowy, sama jakość więzi między Tobą a terapeutą ma znaczenie porównywalne z efektem specjalistycznych metod, a czasem nawet większe.

Relacja z terapeutą – obok sensownie wyznaczonych celów oraz dobieranych przez specjalistę metod – jest więc fundamentem wprowadzania realnych zmian w terapii.

Pojawia się nadzieja

Pomostem pomiędzy zmianami, do których chcesz dążyć, a stanem obecnym jest nadzieja, że zmiana jest możliwa. Nie chodzi tu o nierealistyczny optymizm, ale o uelastycznienie myślenia – zaczynasz dostrzegać:

1. jakie cele są możliwe do realizacji,

2. że istnieją konkretne sposoby na ich osiągnięcie,

3. że masz w sobie zdolność i gotowość do działania.

Przykładowo osoba, która na początku terapii myślała, że „nigdy nie będzie szczęśliwa", zaczyna zastanawiać się nad wypróbowaniem sposobów zarekomendowanych przez psychoterapeutę. To kluczowa zmiana w postrzeganiu dostępnych możliwości.

Badania nad rolą nadziei w procesie psychoterapii pokazują, że jej wzrost jest powiązany ze spadkiem objawów lękowych i depresyjnych – i może być jednym z podstawowych mechanizmów zmiany, wspólnym dla różnych nurtów terapeutycznych. W badaniu klinicznym obejmującym 223 osoby z zaburzeniami lękowymi wykazano, że zmiana nadziei podczas terapii przewidywała zmianę objawów lęku niezależnie od tego, jaki rodzaj psychoterapii stosowano. Co więcej, nadzieja zmieniała się wcześnie w terapii, zanim nastąpiła większość zmian objawów – co sugeruje, że może być przyczynowym mechanizmem zmiany. W miarę jak rośnie Twoje poczucie, że „może się udać", zwykle zwiększa się też zaangażowanie w terapię i gotowość do podejmowania nowych kroków.

Czujesz się wysłuchany

Po doświadczeniu wielu relacji, w których druga osoba nie słuchała, nie próbowała zrozumieć lub natychmiast przerzucała rozmowę na siebie, samo poczucie bycia wysłuchanym może przynieść ogromną ulgę. Zmniejsza to poczucie izolacji i osamotnienia w swoich trudnościach.

W relacji terapeutycznej ważne jest doświadczenie bezwarunkowej akceptacji – nawet jeśli nie zrobisz wszystkich „zadań domowych" między sesjami, podejmiesz decyzje wbrew swoim wartościom czy zignorujesz wskazówki terapeuty, nie zostaniesz odrzucony. To ma ogromne znaczenie dla budowania poczucia własnej wartości, które nie zależy wyłącznie od tego, co robisz i osiągasz, ale jest zakorzenione w Twojej godności jako człowieka.

Meta-analiza obejmująca 82 niezależne badania na próbie ponad 6000 klientów wykazała, że empatia terapeuty – czyli to, czy klient czuje się rozumiany – jest umiarkowanie silnym predyktorem wyników terapii. Efekt ten utrzymuje się niezależnie od nurtu terapeutycznego i rodzaju problemu. Innymi słowy: jeśli na sesjach doświadczasz uważności, autentycznego zainteresowania i poczucia, że terapeuta naprawdę Cię słucha, to jest to bardzo dobry znak, że terapia idzie w dobrym kierunku.

Pojawia się cel i znaczenie

Pytania takie jak: „Dlaczego cierpię?", „Czemu ja?", które wcześniej jedynie pomnażały Twoje cierpienie, zaczynają zmieniać swoją formę. Coraz częściej mogą pojawiać się myśli: „Na co jest to szansa?", „Do czego wzywa mnie życie?", „Jak mogę nadać temu sens?".

Na początku ten proces może dziać się powoli i mgliście – dostrzegasz w oddali swoje marzenia, jednak są one nieprecyzyjne i niejasne. Z czasem stają się coraz wyraźniejsze. Zaczynasz widzieć nie tylko „od czego" chcesz uciec (od bólu, chaosu, pustki), ale też „do czego" chcesz dążyć (relacje, które karmią, praca, która ma znaczenie, życie bardziej spójne z Twoimi wartościami).

Badania naukowe jasno pokazują, że poczucie sensu i celu w życiu jest mocnym predyktorem zdrowia psychicznego. Meta-analiza obejmująca niemal 100 badań naukowych na próbie ponad 66 000 osób wykazała, że im wyższe poczucie celu i znaczenia w życiu, tym niższe poziomy depresji i lęku. To znaczy, że osoby o wysokim poczuciu sensu doświadczają istotnie mniejszych objawów depresji i zaburzeń lękowych. 

W logoterapii – podejściu terapeutycznym skoncentrowanym na sensie i wartościach – praca nad odkrywaniem znaczenia doświadczeń i osobistych wartości jest jednym z głównych sposobów wychodzenia z kryzysu egzystencjalnego, pustki czy poczucia bezsensu. Badania nad efektywnością logoterapii potwierdzają, że interwencje zorientowane na sens życia prowadzą do istotnego zmniejszenia depresji i zwiększenia poczucia celu. W jednym z badań pacjenci z zaburzeniami depresyjnymi poddawani logoterapii wykazali znaczące zmniejszenie objawów depresji i bezradności, a osoby wychodzące z kryzysów egzystencjalnych odzyskiwały zdolność do planowania przyszłości i angażowania się w działania zgodne z ich wartościami. 

Jak możesz rozpoznać, że terapia rzeczywiście działa?

Nie ma jednej uniwersalnej miary, ale często pojawiają się pewne wspólne sygnały:

• Zaczynasz trochę inaczej myśleć o sobie, swoich relacjach i przeszłości.

• Łatwiej jest Ci nazwać emocje i potrzeby, zamiast tylko „czuć chaos".

• Częściej zatrzymujesz się „pomiędzy bodźcem a reakcją", zamiast działać automatycznie.

• Pojawiają się drobne, ale konkretne zmiany w codziennych zachowaniach.

• Coraz lepiej rozumiesz, dokąd chcesz zmierzać, nawet jeśli droga wciąż nie jest prosta.

Badania nad przebiegiem psychoterapii pokazują, że zmiana rzadko ma charakter spektakularnego „przełomu" po jednej sesji. Zwykle jest to proces, w którym małe zmiany – w myśleniu, odczuwaniu, relacjach – kumulują się i po pewnym czasie zaczynają przekładać się na wyraźną poprawę funkcjonowania. Pierwszy miesiąc terapii jest szczególnie ważny – już wtedy pojawia się wzrost nadziei i zaufania, który później wspiera pracę nad głębszymi zmianami.

Kiedy szukać wsparcia online – praktyczne rozwiązania 

Jeśli podczas lektury tego tekstu odnajdujesz siebie – masz wrażenie, że stoisz w miejscu, zastanawiasz się, czy terapia ma sens, albo dopiero myślisz o pierwszej wizycie – to może być dobry moment, by zrobić kolejny krok. Szczególnie jeśli żyjesz intensywnie i brakuje Ci czasu na spotkania stacjonarne.

W Centrum Życia Sens działamy wyłącznie online, co oznacza, że możesz mieć dostęp do specjalisty z dowolnego miejsca – siedząc w swoim domowym zaciszu, w godzinach, które do Ciebie pasują. Pracujemy w nurcie logoterapii, terapii sensu oraz podejściach opartych na wartościach i relacjach. Oferujemy:

• psychoterapię indywidualną online dla dorosłych i młodzieży, w tym dla osób borykających się z depresją, lękami, poczuciem pustki,

• konsultacje psychologiczne online, gdy potrzebujesz diagnozy sytuacji, wsparcia w kryzysie i ukierunkowania dalszych działań,

• psychodietetykę online, jeśli Twoje trudności dotyczą emocjonalnego jedzenia, napadów objadania się, ciągłych diet i frustracji związanych z masą ciała,

• logoterapię online ukierunkowaną na odkrywanie sensu, wartości i duchowego wymiaru życia,

• coaching online oparty na wartościach, gdy chcesz wyznaczyć cele, wprowadzić zmiany zawodowe lub życiowe w zgodzie ze sobą.

Wspólnie możemy przyjrzeć się Twoim trudnościom, sprawdzić, na jakim etapie jesteś, i dobrać formę pomocy – od krótkiej konsultacji psychologicznej, przez proces psychoterapii indywidualnej, po wsparcie w obszarze odżywiania czy coaching chrześcijański oparty na wartościach.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w wyborze odpowiedniego specjalisty – psychologa, psychoterapeuty, psychodietetyka, logoterapeuty czy coacha – skontaktuj się z nami przez formularz lub umów bezpłatną konsultację wstępną online. Terapia zaczyna działać często dużo wcześniej, niż widać to na zewnątrz – a pierwszym krokiem jest decyzja, by nie zostać z tym wszystkim samemu.

Źródła naukowe

Gallagher, M. W., Long, L. J., Richardson, A., D'Souza, J., Boswell, J. F., Farchione, T. J., & Barlow, D. H. (2019). Examining hope as a transdiagnostic mechanism of change across anxiety disorders and CBT treatment protocols. Behavior Therapy, 51(1), 190–202.[pmc.ncbi.nlm.nih]

Elliott, R., Bohart, A. C., Watson, J. C., & Greenberg, L. S. (2018). Therapist empathy and client outcome: An updated meta-analysis. Psychotherapy, 55(4), 399–410.[pubmed.ncbi.nlm.nih]

Logotherapy applied to emerging adults with self-injury (2023). Research published in International Journal for the Advancement of Counselling, showing logotherapy increased meaning in life and reduced self-injury behavior.[ejournal.umm.ac]

Akuchie, C. N., & Akuchie, O. E. (2014). Effect of group logotherapy on meaning in life and depression levels of Iranian students. International Journal for the Advancement of Counselling, 36(4), 454–468.[pmc.ncbi.nlm.nih]

Breitbart, W. (2020). Finding meaning in life-threatening illness. In Meaning-centered psychotherapy and research (pp. 287–306). Oxford University Press.[pmc.ncbi.nlm.nih]

Ghanbari-Hashem-Abadi, M., Jahangard, L., Haghighi, M., Ahmadpanah, M., Amidfar, M., Roohafza, H., & Sadeghi Bahmani, D. (2023). The effect of mobile-based logotherapy on depression, suicidal ideation, and hopelessness in patients with major depressive disorder: A mixed-methods study. Nature Mental Health, 1, 1–13.[pmc.ncbi.nlm.nih]

Tiwari, R., Chia, A. R., & Phipps, M. E. (2023). The relationship between purpose in life and depression and anxiety: A meta-analysis. Journal of Clinical Psychology, 79(12), 2689–2709.[onlinelibrary.wiley]

Ter Heegde, F. F., & Geerts, M. (2023). Purpose in life as an asset for well-being and a protective factor against depression and anxiety. Frontiers in Psychology, 14, 1250279.[pubmed.ncbi.nlm.nih]